Umra va Hajning farqi: asosiy jihatlar
Har yili dunyoning turli burçaklaridan millionlab musulmonlar Haj va Umrani ado etadi. Xöş, ularning asosiy farqi nimada? Ikkalasi ham Islomdagi çuqur maʼnoli ibodat bölib, mohiyatan Alloh uyi, yaʼni Kaʼba ni ziyorat qilişdan iborat.
Ularning köp marosimlari bir xil, lekin davomiyligi, ahamiyati va farzligi jihatidan farq qiladi. Quyida Haj va Umra orasidagi asosiy farqlarni körib çiqamiz.
Haj va Umra: taʼrifi va maʼnosi
Muqaddas ziyorat safarining özi bölib qolgan “Haj” sözi arab tilida aynan “safarni niyat qiliş” maʼnosini beradi. “Umra” esa biror joyni ziyorat qiliş yoki u yerda istiqomat qiliş demakdir. Haj köpinça katta ziyorat deb ataladi, Umra esa “kiçik ziyorat” yoki “kiçik haj” nomi bilan maʼlum.
Vaqti va mavsumi
Haj va Umraning asosiy farqlaridan biri ularning vaqti. Haj hijriy qamariy taqvimning 12-oyi bölgan Zulhijja oyida, aniqroği, şu oyning 8-kunidan 12-kunigaça ado etiladi. Umra vaqti esa erkinroq: uni Haj davridan taşqari yilning istalgan vaqtida ado etiş mumkin.
Umra va Hajning marosimlari va davomiyligidagi farqlar
Haj marosimlari köproq kuç talab qiladi va bir neça kunga çöziladi, Umrani esa bir neça soatda ado etiş mumkin, şu bois u ançagina yengil keçadi.
Haj va Umrada ziyoratçilar:
ehrom boğlaydi
talbiya aytadi (“Xizmatingdaman, ey Alloh, xizmatingdaman. Xizmatingdaman, Sening şeriging yöq, xizmatingdaman. Albatta, barça hamd va neʼmat Senga xos, mulk ham Seniki. Sening şeriging yöq”)
Kaʼba atrofida yetti marta tavof qiladi (aylanadi)
Safo va Marva tepaliklari orasida yetti marta yuradi
ehromdan çiqiş uçun soçini qisqartiradi yoki oldiradi
Hajda ziyoratçilar bulardan taşqari:
Arafotda namoz öqib, duo qiladi
Muzdalifada tunab, Mino uçun toşlar terib oladi
Minoda ikki yoki uç keça qolib, Jamarotga toş otadi
jonliq qurbon qiladi
Makkani tark etişdan oldin vido tavofini ado etadi
Ehrom
Umra yoki Hajni ado etişdan oldin erkaklar ham, ayollar ham ehrom boğlaydi, yaʼni muqaddas ehrom holatiga kiradi: bu holat ularning nima kiyişi va özini qanday tutişini belgilaydi. Erkaklar ikki parça mato kiyadi: biri belga öraladi, ikkinçisi gavda va çap yelka ustidan taşlanadi, öng yelka esa oçiq qoladi. Ayollar odatdagi, badanni yopadigan kiyimlarini kiyadi: yuz va qöllardan boşqa hamma joy yopiq böladi.
Ehrom boğlaganingizdan söng baʼzi işlar man etiladi, masalan, atir sepiş, tirnoq oliş, janjallaşiş va sökiş.
Farzligi va ahamiyati
Haj musulmonlar uçun farz. Jismonan soğlom va moddiy imkoniyati bor kişilar umrida kamida bir marta Haj qilişi şart. Islomning beş arkonidan biri sifatida u dindagi eng muhim ibodatlardan biri hisoblanadi. Demak, uzrli sababsiz Hajni tark etiş gunoh.
Haj diniy ahamiyatidan taşqari tarixiy ahamiyatga ham ega. Haj marosimlari Ibrohim alayhissalom va uning oilasi qissasini qayta jonlantiradi. Masalan:
Safo va Marva orasida yuriş Hojar onamizning çaqaloq öğli uçun jon holatda suv qidirganini aks ettiradi.
Jamarotga toş otiş Ibrohim alayhissalomning öğli Ismoilni qurbon qiliş haqidagi Alloh amrini bajarişiga tösqinlik qilmoqçi bölgan şaytonni rad etganini qayta jonlantiradi.
jonliq qurbon qiliş Allohning rahmati bilan Ismoil örniga boşqa qurbonlik berilganini ifodalaydi.
Haj ummat va musulmonlar birligining ahamiyatini ham yaqqol körsatadi. Har yilgi ziyorat dunyodagi eng katta ommaviy yiğinlardan biri. Unda qariyb 2 million musulmon bir xil kiyim kiyib, bir xil amallarni bajaradi. Bu irqi, boyligi yoki mavqeyidan qatʼi nazar, barça musulmonlar teng ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.
Umrani barça musulmonlar ham farz (majburiy) deb hisoblamasa-da, u baribir kuçli tavsiya etilgan sunnat sanaladi. Hadisga köra, Ramazon oyida qilingan Umra (savobda) Haj qilişga teng. Haj kabi Umra ham öz-özini taftiş qiliş, sabr va intizom demakdir. Bu Allohdan mağfirat söraş, iymonni mustahkamlaş va qalbni poklaş vaqti.
Xarajat va imkoniyat
Haj katta moliyaviy majburiyat, çunki talab yuqoriligi sababli aviaçiptalar va turar joy narxlari oşib ketadi. Xarajatlar safar davomiyligi hamda yöl va joylaştiriş sifatiga qarab bir neça ming funt sterlingdan önlab ming funt sterlinggaça boradi.
Umra xarajatlari esa juda keng oraliqda: safar qilinadigan vaqtga qarab eng arzoni taxminan 500 £, eng qimmati bir neça ming funt sterling. Umra ançagina qulay va arzon, ayniqsa Ramazon kabi eng gavjum mavsumlardan qoçsangiz. Umrani tinçroq paytlarda ado etsangiz, odatda juda gavjum bölgan joylarga, masalan, Kaʼba yoki Hajarul Asvad (Qora toş) yaqiniga borişingiz osonlaşadi. Ziyoratçilarga endi Umra paketini oliş yoki guruh bilan safar qiliş şart emas, ular safarini özlari xohlagandek tuzişi mumkin. Bu erkinlik ziyoratçilar orasida tobora ommalaşmoqda, ayniqsa Umrani boşqa dam oliş yönalişlariga sayohat bilan birlaştiradigan Umra Plus safarini tanlaganlar orasida. Bizning noyob Umra filtrlari va funksiyalarimiz ziyoratçilarga öz ehtiyojlariga mos turar joyni tanlaşda yordam beradi: masalan, Haram manzarali yoki Kaʼba manzarali xonalarni, Haramdan piyoda masofadagi yoki bepul avtobus qatnaydigan mehmonxonalarni topiş mumkin.
Safar qoidalari
Hozir Umra vizasiga onlayn ariza beriş juda oson. Baʼzi davlatlar fuqarolari uni hatto yetib kelganda ham olişi mumkin. Saudiya Arabistoniga kiriş uçun pasportingizning amal qiliş muddati tugaşiga kamida olti oy qolgan bölişi kerak.
Haj va Umra uçun maxsus vizalar kerak. Haj vizasi qatʼiy tartibga solinadi va talab yuqoriligi sababli kvotaga boğliq. U faqat muayyan muddat amal qiladi va uzaytirilmaydi. Faqat Umra qiladigan ziyoratçilar odatda Haj mavsumi boşlanişidan oldin qaytib ketadi.
Umra va Hajning maʼnaviy savobi
Haj ham, Umra ham ulkan maʼnaviy savob keltiradi: qalb yangilanadi, gunohlar keçiriladi, iymon ziyoda böladi va inson Allohga yanada yaqinlaşadi. Köp kişilar Haj va Umrani bir neça marta, jumladan, qarindoşlari nomidan ham ado etadi, toki ular ham ziyorat barakasidan bahramand bölsin. Qabul bölgan Hajning (mabrur Hajning) mukofoti jannatdir. Hajdan qaytgan kişi xuddi yangi tuğilgandek, gunohlardan pok bölib qaytadi, deyişadi. Hadisga köra, Ramazon oyida qilingan Umra (savobda) Haj qilişga teng. Umra ado etiş Alloh nazdida eng yaxşi va eng uluğ amallardan biri. Hadisda aytilişiça, Payğambarimiz (s.a.v.) şunday deganlar:
“Bir Umradan keyingi Umragaça ular orasidagi gunohlarga kafforatdir. Mabrur Haj (Alloh qabul qilgan Haj) uçun esa jannatdan özga mukofot yöq.”
