Makka ziyorat qöllanmasi: albatta borib köriş kerak bölgan tarixiy va muqaddas joylar
Haramdan taşqarida: ziyorat nega umra safaringizning muhim qismi
Masjidul Haramdan taşqaridagi barça muqaddas joylar, Hiro ğoridan Arafot vodiysigaça: masofalar, qiyinlik darajasi va amaliy maslahatlar.
Arabça “ziyorat” sözi “borib köriş” degani: safar paytida diniy va tarixiy ahamiyatga ega joylarni borib köriş anʼanasi. Ziyorat umraning rasmiy amallaridan bölmasa ham, ziyoratçilik anʼanasiga çuqur singib ketgan va bugungi ziyoratçini Islom tarixining ön tört asri bilan boğlaydi.
Bu qöllanmada Makkadagi barça asosiy ziyorat joylari va ularga boriş böyiça amaliy maʼlumotlar bor, ular safar rejangizni tuzişga yordam beradi. Barça joylarni bir qaraşda soliştiriş uçun quyidagi qisqa jadvaldan foydalaning, söngra keyingi bölimlarda har bir joyning töliq tavsifi va amaliy maslahatlarni öqing.
Barça ziyorat joylari bir qaraşda
Ziyorat joyi | Turi | Masofa | Qiyinlik | Kimlar uçun qulay |
|---|---|---|---|---|
Nur toği / Hiro ğori | Ğor · Vahiy | 4 km şimolda | Örtaça, 1 200ta zina | Barça ziyoratçilar, harakatlaniş imkoniyati çeklanganlardan taşqari |
Savr toği / Savr ğori | Ğor · Hijrat | 6 km janubda | Oğir, 60-90 daqiqa | Faqat jismonan baquvvatlar uçun |
Arafot (Rahmat toği) | Muqaddas vodiy | 20 km şarqda | Oson, transportda | Hamma uçun, haj paytida yopiq |
Mino, çodirlar şahri | Muqaddas vodiy | 6 km şarqda | Oson, transportda | Hamma uçun, Arafot bilan birga |
Muzdalifa (Maşʼarul Haram masjidi) | Muqaddas vodiy | 10 km şarqda | Oson, transportda | Hamma uçun, Mino bilan birga |
Oişa masjidi, Tanʼim (miyqot) | Tarixiy masjid | 7 km şimolda | Oson | Ikkinçi umrani qiluvçilar |
Jin masjidi | Tarixiy masjid | 1 km şimolda | Oson | Hamma uçun, Jannatul Muallo bilan birga |
Xayf masjidi (Mino) | Tarixiy masjid | 6 km şarqda | Oson | Mino safariga qöşing |
Payğambar ﷺ tavallud topgan joy (Makka kutubxonasi) | Tarixiy joy | ~1 km | Oson, piyoda | Hamma uçun, taksi kerak emas |
Hiro madaniy hududi | Muzey | Nur toği yaqinida | Oson, bino içida | Nur toği bilan birga |
Soat minorasi muzeyi | Muzey | Haram majmuasi | Oson, liftda | Hamma uçun, panorama manzara |
Vahiy ğorlari: Makkada maʼnaviy piyoda sayr
Nur toği va Hiro ğori
Nur toği dengiz sathidan 640 metr balandlikda, Masjidul Haramdan 4 km şimolda qad rostlagan. Uning çöqqisida Hiro ğori joylaşgan: Payğambarimiz Muhammad (s.a.v.) payğambarlikdan oldin yolğiz ibodat qilgan va Jabroil farişta (a.s.) Qurʼonning ilk oyatlari bilan tuşgan tor qoyali ğor. Oçiq tizma böylab taxminan 1 200ta notekis zinadan çiqiş kerak, örtaça jismoniy tayyorgarligi bor ziyoratçilarning köpçiligi çöqqiga 45-60 daqiqada yetib boradi.
Amaliy maslahat
Ertalab soat 8 dan oldin boring: havo salqinroq, odam kamroq. Yozda tuş paytida harorat 45°C dan oşadi. Har bir kişi uçun 1 litr suv oling, mustahkam, tumşuği yopiq va tagi sirpanmaydigan poyabzal kiying. Pastga tuşiş tizzalar uçun yuqoriga çiqişdan oğirroq.
Savr toği va Savr ğori
Makkaning janubidagi qoyali vulqon tepaliklari orasida joylaşgan, 748 metr balandlikdagi Savr toğining çöqqisida Savr ğori bor: hijrat paytida Payğambar (s.a.v.) va Abu Bakr Siddiq (r.a.) bu yerda uç kun panoh topgan. Aynan şu hijrat bilan islomiy taqvim boşlanadi. Nur toğiga qaraganda bu yerga kamroq kişi keladi, çiqiş tikroq, söqmoq kamroq obod, şuning uçun ziyorat tinçroq va mulohazaliroq ötadi.
Amaliy maslahat
Ertalab erta yoki tuşdan keyin keç borgan maʼqul. Nur toğiga qaraganda tikroq va kamroq obod: 60-90 daqiqa vaqt ajrating. Keksa ziyoratçilar va böğimlari oğriydiganlar uçun mos emas.
Haj ruknlari: muqaddas vodiylarni ziyorat qiliş
Arafot (Rahmat toği)
Rahmat toği (Jabal ar-Rahma) keng Arafot vodiysidan 70 metr balandlikda turadi. Payğambar (s.a.v.) bu yerda Zulhijja oyining 9-kuni 100 000 dan ortiq sahobaga Vidolaşuv xutbasini (Xutbatul vado) öqigan. “Haj Arafotdir” hadisi bu joyning ahamiyatini bir jumlada ifodalaydi. Haj mavsumidan taşqari böm-böş vodiyning sokinligi har bir umra ziyoratçisiga yillik yiğinning qança ulkan ekanini çuqur his qildiradi.
Amaliy maslahat
Xususiy taksida boring: Haramdan 20 km. Haj mavsumida haj qilmayotgan ziyoratçilar uçun yopiq. Ertalabki soatlar salqinroq.
Mino va Muzdalifa
Mino, yaʼni çodirlar şahri, rang bilan belgilangan konditsionerli çodirlarda millionlab haj ziyoratçilarini qabul qiladi. Mavsumdan taşqari vodiy jimjit, ammo uning kölamining özi hayratlanarli. Muzdalifada esa Qurʼonda tilga olingan Maşʼarul Haram masjidi joylaşgan, u haj tunida tunab qolinadigan vodiyni belgilaydi.
Amaliy maslahat
Arafot bilan birga, bitta 3-4 soatlik safarda ziyorat qilgan maʼqul. Haydovçidan uçala muqaddas vodiyni bitta yölga kiritişni sörang.
Makkaning tarixiy masjidlari (Masjidul Haramdan taşqari)
Oişa masjidi (Tanʼim)
Masjidul Haramga eng yaqin miyqot, yaʼni ehromga kiriş uçun belgilangan çegara nuqtasi. Makkada turib ikkinçi umrani qilmoqçi bölgan ziyoratçilar ehromga şu yerda kiradi. Masjid Payğambar (s.a.v.) körsatmasi bilan şu yerdan umra qilgan Oişa (r.a.) nomi bilan atalgan. Markaziy mehmonxonalar tumanidan taksida 10-15 daqiqada oson yetib boriş mumkin.
Amaliy maslahat
Ehromni yölga çiqişdan oldin mehmonxonada kiyib oling, niyatni esa taksida emas, masjidga yetib kelganda qiling.
Jin masjidi
Masjid bir guruh jin yiğilib, Payğambarning (s.a.v.) Qurʼon öqiyotganini eşitgan, söng iymon keltirib, bu xabarni öz qavmiga yetkazgan joyda qurilgan. Bu voqea Jin surasida (72:1) zikr qilingan. Masjid Haramning şimolida, Jannatul Muallo yaqinida joylaşgan: ikkala joyni bitta 45-60 daqiqalik ziyoratda körib çiqiş mumkin.
Amaliy maslahat
Tinçroq ziyorat uçun va issiqdan qoçiş uçun ertalab erta yoki keçqurun keç boring.
Xayf masjidi
Makkaning eng qadimiy masjidlaridan biri, hadislarda bu yerda yetmiş payğambar namoz öqigani rivoyat qilinadi. Payğambar (s.a.v.) Vidolaşuv hajida şu yerda namoz öqigan. Uni alohida manzil sifatida emas, Mino safarining bir qismi sifatida ziyorat qiliş eng qulay.
Amaliy maslahat
Eng qulayi uni Mino safarining bir qismi sifatida ziyorat qiliş. Töliq ziyorat uçun Mino çodirlar şahri va Jamarot köprigi bilan birga reja qiling.
Boşqa diqqatga sazovor ziyorat joylari: tavallud joyi, muzeylar va zamonaviy obidalar
Payğambar (s.a.v.) tavallud topgan joy (Makka kutubxonasi)
Payğambarimiz Muhammad (s.a.v.) eski Makkaning Suq al-Layl mahallasida tavallud topgan joyda bugun Makka kutubxonasi (Maktabatu Makka al-Mukarrama) turadi. Asl bino saqlanib qolmagan, ammo bu joy uning tarixini biladigan har bir ziyoratçi uçun çuqur ahamiyatga ega. Soat minorasidagi mehmonxonalardan piyoda atigi 5-10 daqiqa.
Amaliy maslahat
Soat minorasi va Abraj Al Bait mehmonxonalaridan piyoda borsa böladi, taksi kerak emas. Ertalab erta, namozdan oldin borgan maʼqul.
Hiro madaniy hududi
Saudiya Arabistonining “Vision 2030” meros dasturi doirasida yaratilgan, Nur toği yaqinidagi körgazma maydonlari vahiy tarixi va Payğambar (s.a.v.) hayotiga bağişlangan. Nur toğiga çiqişni tarixiy izohlar bilan töldiriş uçun möljallangan, uni şu ertalabki ziyoratga qöşgan maʼqul.
Amaliy maslahat
Borişdan oldin hozirgi iş tartibini tekşiring: qurilişi bosqiçma-bosqiç olib borilmoqda, baʼzi qismlari hali oçilmagan bölişi mumkin.
Soat minorasi muzeyi
Abraj Al Bait Soat minorasi muzeyi Masjidul Haram tarixini, yaʼni Kaʼba, masjidning ketma-ket kengaytirilişi va şaharning rivojlanişini maketlar, eksponatlar va tarixiy suratlar orqali körsatadi. Kuzatuv maydonçasidan Haram majmuasi tepadan körinadi: bu odamlar uçun oçiq joylar orasidagi eng keng panorama.
Amaliy maslahat
Soat minorasi majmuasida qolayotganlarga transport kerak emas. Ertalab soat 9 dan oldin borsangiz, manzara eng tiniq, lift navbati eng qisqa böladi.
Tez-tez beriladigan savollar
Makkaning muqaddas va tarixiy joylariga ziyoratingiz mazmunli va muammosiz ötişi uçun foydali javoblar va amaliy maslahatlar.
Ziyorat umra amallarining rasmiy qismimi?
Yöq. Umraning majburiy amallari: ehrom, tavof, saʼy hamda soçni oldiriş yoki qisqartiriş. Ziyorat ixtiyoriy amal, rasmiy marosim emas, lekin çuqur maʼnaviy anʼanaga ega. Unga majburiy diniy burç sifatida emas, tafakkur va tarixni his qiliş vaqti sifatida qarang.
Issiqdan qoçiş uçun Hiro ğoriga kunning qaysi vaqtida borgan maʼqul?
Nur toğiga soat 8:00 dan oldin, yaxşisi bomdod namozidan keyin yöl oling. Bu paytda toğga çiqiş ançagina salqin, çöqqida esa ertalab soat örtalaridagiga qaraganda tinçroq. Yozda tuş paytida oçiq qoyalarda harorat 45°C dan oşadi. Qişda (dekabr-fevral) ertalab soat örtalarigaça yöl qulay.
Makkada taksida ziyorat sayohati qança turadi?
Asosiy joylarni qamrab oladigan 3-4 soatlik oddiy Makka ziyorat sayohati xususiy taksida avtomobil hajmi va mavsumga qarab taxminan 150-300 SAR (taxminan 480 000-960 000 söm) turadi. Ramazonda va gavjum mavsumlarda narxlar oşadi. Narxni oldindan aniqlaş va Haram yaqinidagi oşirilgan narxlardan qoçiş uçun litsenziyali platforma orqali oldindan bron qiling.
Ziyorat joylari keksa ziyoratçilar uçun qulaymi?
Bir neçta joyga bemalol borsa böladi: Arafot va Muzdalifa tekis joylar bölib, ularga maşinada yetib boriş mumkin; Jannatul Maʼlo qabristoniga yöldan kiriş oson; Oişa masjidi va Jin masjidiga zinapoyasiz kiriladi. Nur toği va Savr toği esa nogironlar aravaçasidan foydalanuvçilar va harakatlaniş imkoniyati jiddiy çeklangan kişilar uçun mos emas.
Ziyoratingiz onlayn eng işonçli qöllarda
Dunyodagi 1-raqamli halol xususiyatli bron platformasi. Saudiya rasmiy idoralari, aviakompaniyalar va turmuş tarzi mukofot dasturlari bilan rasman hamkorlik qiladi.
Yuklab oliş uçun QR kodni telefoningiz kamerasi bilan skanerlang.
Makkani ziyorat qiliş uçun özingizga mos turar joyni bron qiling
Halalbooking-ning kengaytirilgan filtrlari yordamida Haramga yaqin, markazda joylaşgan işonçli mehmonxonalarni toping. Umrangiz xotirjam va muammosiz ötişi uçun özingizga mos xonani bugunoq bron qiling.
